Manchester United: Futboldan Miras

 Dünya futbolunun kalbi Manchester United’da atarken, 2024/2025 görebileceği en büyük kabusun gerçekleşmesiyle Premier Lig’de 16. sıraya gerilemesi; beraberinde cevaplanmamış binlerce soruyu gün yüzüne çıkardı. 

(Film şeridini başa saralım ve kulüp tarihinin önemli dönemlerine tanık olalım.)

  Manchester United ilk şahlanış dönemini 1950’lerde Sir Matt Busby önderliğinde yaşadı. ”Busty’s Babes” lakabıyla ün salan bu süreçte teknik adam Busby, takım oyuncularının hepsinin Manchester United altyapısından çıktığı: oyun zekası baskın teknik stratejisi ve genç oyuncularla şekillendirdiği bir takım yapısı oluşturdu.

  İkinci Dünya savaşıyla da ilişkilendirilebileceği gibi:

         ”Savaşı kazanmak için önce nasıl savaşacağını bilmen gerekir!”

 Matt Busty bunu başardı ve 1955–56 ve 1956–57 dönemlerinde ligde şampiyon oldular. Manchester United bu dönemde Avrupa Kupaları’na katılan ilk İngiliz kulüp oldu. 1968’de Şampiyon Kulüpler Kupası finalinde Benfica’yı 4-1′ lik skorla mağlup ederek bügünkü ismiyle ”Şampiyonlar Ligi” kupası kazandılar. İngiltere futbolu dünya çapında ses getirmeye başladı. Manchester United, İngiltere’nin ta kendisiydi. 

    ”Bizimkisi bir aşk hikayesi… İngiltere var olduğundan beri böyle zafer görmedi, böylesine sevmedi!”

   Düşler Tiyatrosu’nda yaşanan her sahne gerçekti. Tıpkı güneşin doğması ve batması kadar doğaldı. Matt Busby’ ın emekli olmasıyla Manchester’a doğan güneşin batması bir oldu. Yerine gelen teknik direktörler her geçen gün takımı kaçınılmaz sona götürdü.

            Takvimler 1974’ü gösterdiğinde Manchester United küme düştü! 

  Manchester United için artık maçlar sadece saha içinde oynanmadı. Saha dışında ”yönetim kargaşası” baş göstermeye ve maç seyrini etkilemeye başladı.                                                                                                                                      Kulübün kötü gidişatına rağmen taraftarlar, kulübe duyduğu aidiyet duygusunu hiçbir zaman yitirmedi. Manchester’da güneş görmek istediğiniz her vakit, taraftarlarınıza doğru bakmanız yeterliydi. 

   Taraftarların bitmek bilmeyen coşkusu ve takımın gün geçtikçe artan hırsı kötü gidişatın önünü kesti. 1974-1975 sezonunda Manchester United yeniden Premier Lig’e yükseldi.

  Manchester United için bir diğer yükseliş dönemi Ron Atkinson ile gerçekleşti. Ron Atkinson önderliğinde 1983 ve 1985 sezonlarında FA Kupası kazandılar. Bu dönemde lig şampiyonluğu görülmedi. Kulüp için artık daha çok göze batan olaylar vardı: Yönetimdeki finansal çıkmazlar ve sportif anlaşmalarda aksamalar…                                                                                                 Hepimizin aklına artık şu soru geliyor:                                                                               ”Bu kadar karmaşaya rağmen Manchester United dünya futbolunun seyrini belirlemeyi nasıl başardı?”

Manchester United için kartlar yeniden oynandı. Ya tarihi baştan yazacaktı ya da tarihin sırlı sayfalarında kalacaktı. Takvimler 1986 yılını gösterdiğinde, kulüp için yeni bir çağ başladı: ”Alex Ferguson Çağı”

  Alex Ferguson için hiçbir imkanın şık tabaklarla önüne sunulmadığı gibi, göreve geldiği dönemden önceki sorunlar da onun sorunu olarak görüldü. Takımda disiplinsizlik hat safhadaydı. 25 yıldır Premier Lig şampiyonluğu hasreti çeken bir kulübün; ne denli sabırsız ve kupaya aç olduğunun farkındaydı. Buna rağmen ilk üç yıl geçmek bilmedi. Ferguson’ ın kovulması an be an gündemdeydi. Kulüp içerisinde bahsedilmeyen bariz ”alkol kültürü”, Ferguson’ ın sıkı tutumuyla temizlenmiş oldu. Takıma disiplini getiren ve altyapıya kendi bütçesinden dahi yatırım yapmayı göze alan teknik adam, teknik adamın ötesinde gerçek bir liderdi. Genç yıldızlar için ise BABA…

 Alex Ferguson’ un çabaları karşılıksız kalmadı. 1990 sezonunda alınan FA Kupası zaferi onun kovulmasının önüne geçmiş oldu. Kulüp küllerinden doğmuştu.

Burada unutulmaması gereken detay ise Manchester yönetiminin ne denli sabırlı olduğunun görülmesi oldu. Kulüp başkanlarından Martin Edwards, Ferguson’u getirdiği dönemden itibaren ona kol kanat gerdi. Ferguson’un kovulması gündemdeyken katıldığı röportajda: ”Ferguson varsa, ben sabrederim.” diyen kişiydi.

 Alex Ferguson, kulüp efsanesi Matt Busby’ ın izinden gitmenin bir onur olduğunu dile getirdiği 90’lar zamanında; altyapıda scouting sistemini yeniledi. Altyapı oyuncuları, Eric Harrison tarafından eğitildi. Altyapıdan çıkan efsaneler, bugün bile değerlerinden ödün vermedi. İşte Alex Ferguson’ın ilk mirası: ”Class of ’92”

  Class of ’92, 1992 yılında genç takımından çıkan ve Manchester United için dünya futbolunun seyrini belirleyecek olan oyuncuların olduğu grubun ismidir.

  Alex Ferguson onlar için futbolcu sıfatının yetersiz olduğunu dile getirdi. ”Onlar futbolun ruhunu temsil ediyor!”

 Alex Ferguson takımın oyun anlayışını yeniden şekillendirdi. Kırmızı Şeytanlar lakaplarında olduğu gibi hırslı ve atılgan oynamaya başladı. Yeni bir kimlik, yeni bir yaşantı; dinamik ve hücum odaklı bir oyun…

  Manchester United, 1993-94 sezonunda zirve yarışında olduğu Aston Villa’nın Oldham maçında mağlup olmasıyla şampiyonluğu garantilerken, çıktığı son maçta Blackburn Rovers’ı 3-1’lik skorla mağlup ederek, 26 yıllık Premier Lig şampiyonu olma hasretini giderdi. (Son Premier Lig şampiyonluğu Busby döneminde yaşanmıştı.)

  Alex Ferguson üzerine titrediği ve ilmek ilmek kurduğu düzenin, meyvelerini almaya başlamıştı. Manchester United 1999 yılında futbol tarihinin zirvesini yaşayarak ”Treble” yapmayı başaran ilk kulüp oldu. Aynı yıl içerisinde Premier Lig, FA Kupası ve UEFA Şampiyonlar Ligi kazandı.

(Triple=3, aynı anda kazanılan kupa sayısını ifade etmek için kullanılmıştır.) 

 Alex Ferguson bu tarihi maçtan sonra adının önünde ”şövalye, saygın kişi” anlamındaki ”Sir” lakabıyla onurlandırıldı. ”Sir Alex Ferguson”

  Takım kadrosunda aktif değişiklikler yaşansa da takım kültürü hiçbir zaman değişmedi. Ferguson yıldız oyuncularla çalıştığında bile öncelik her zaman takımdı. 2003 yılında David Beckham ile yaşadığı anlaşmazlıklardan sonra onun farklı takıma gönderilmesini istedi. Takımda uyguladığı sisteme sadık kaldı, oyuncuların tutumu onu manipüle etmedi. Maç sonrası kendisine yöneltilen David Beckham sorularına şu yanıtı verdi:

   ”Hiçbir oyuncu, bu kulüpten büyük değil!”

   İlerleyen senelerde Cristiano Ronaldo ve Wayne Rooney gibi genç oyuncuları kadrosuna eklemesi, takımı zirve yarışında hep yüksekte tuttu. Manchester United, Chelsea maçında uzatmalar sonrası penaltılarda galip gelerek 2008 yılında yeniden Şampiyonlar Ligi’ni kazandı. Bu zaferle hem İngiltere’de hem Avrupa’da modern futbolun öncüsü oldu. 

    Takım ardı arkası kesilmeyen zaferlerle anılırken, Ferguson basının kancasından bir türlü kurtulamamıştı. Futbol, hiçbir dönemde yalnızca saha içinde oynanan bir oyun olmadı. Teknik direktör sadece taktiklerden sorumlu olmadı. Basın mensupları ve medyaya hakimiyet kurmak nitekim maçların da önüne geçti. Sir Alex Ferguson geldiği ilk dönemden bu yana basının merceğindeydi. En ağır darbe 1995 yılında geldi:

” Manchester United bir kreş değil, bunlar daha çocuk. Bu çocuklarla asla kazanamazsın Alex!”

   Maçın sonucu ne olursa olsun medya, sizin gölgeniz olur ve zayıf anınızda sizi enselerdi. Ferguson cevabı her zaman sahada verdi. Gazetecilerin yorumu geçici, onun bıraktığı miraslar kalıcı olacaktı.  

•  1995-96 sezonu Premier Lig ve FA Kupası kazanıldı.
• 1998-99 sezonu treple yaparak Premier Lig, FA Kupası, Şampiyonlar Ligi kazanıldı.
• 1996-2003 dönemlerinde Premier Lig’de lider konumunda ilerlendi.
• 2007-08 sezonu Şampiyonlar Ligi şampiyonluğu kazanıldı.

 Bu satırlara sığdıramayacağımız kadar fazla başarıdan oluşan ölümsüz bir anıt, bir miras…

 İngiltere’de modern futbolun hükmettiği bu dönemlerde, Ferguson’un ezeli rakiplerinden biri Barcelona’nın başında olan Pep Guardiola oldu. ”Tiki taka” taktiğini oyunlarına uyarlayabilen başarılı teknik adam, 2009 ve 2011 yıllarında Şampiyonlar Ligi finallerinde Ferguson’u bu taktikle gafil avladı.

Alex Ferguson ”tiki taka” tekniğine uyum sağlayamadı fakat bir diğer ezeli rakibi olan Jose Mourinho’nun kontra atak ve agresif hücuma dayalı oyununu dizginlemeyi başardı.

   Alex Ferguson’ un kurduğu imparatorluk, futbolun ruhunu oyuncularından taraftarlarına kadar herkese hissettirmeyi başardı. Ama her güzel şeyin bir sonu olduğu gibi Ferguson için emekli olma vakti gelmişti. 2013 yılında Ferguson kulübünü ileri taşınacak düzeyde bırakmıştı. İlelebet yaşatılması gereken bir imparatorluk vardı: Manchester United..!