YAZMANIN GÜCÜ

Yazma süreci olarak adlandırdığımız süreçte genel hatlarıyla şu adımlar üzerinden gitmeniz fayda sağlayacaktır:

Kaleme alacağınız konuyla ilgili olarak önceliğiniz ön hazırlık yapmak olmalıdır. Ne kadar uzunlukta bir yazı yazmayı düşündüğünüz, yazınızda görsel veya yazılı kaynak kullanacaksanız bunları tasarlamak ve gözden geçirmekle işe başlamalısınız. 

Her zaman şunu savunurum: Unutulmamalıdır ki iyi bir yazı yazabilmenin birinci koşulu iyi bir okuyucu olmaktan geçer. Okumayı alışkanlık haline getirip yaşamımızın bir parçası yapmak hayal dünyamızı, kelime dağarcığımızı ve cümle kurma becerimizi biz farkında bile olmadan geliştiren bir eylemdir. Ne kadar okursak kendimizi ifade edebilme becerimiz de bir o kadar gelişir. 

Serbest yazma ya da bir diğer adıyla “deneme” dediğimiz yazı türü kişilerin bir konuyu kendi duygu ve düşüncelerini aktardığı yazı türüdür. Bu yazı türünde öncelik Türkçeyi doğru kullanarak konuyu bir bütünlük içinde aktarabilmektir. Kurallı, basit, net ve anlaşılır cümleler kurmak, jargonlu, ağdalı dediğimiz uzun cümlelerden kaçınmak iyi bir yazının olmazsa olmazıdır. Aynı kelimeleri sıklıkla tekrar etmemeye çalışmalı ve gereksiz cümlelerle anlatılmak istenen ana tema uzatılmamalıdır. Çok basit ve bilinen tanımıyla giriş-gelişme-sonuç çerçevesinde gelişen bir anlatım olmalıdır.

Güdümlü yazmak da sıklıkla kullanılan yazı türlerinden biridir. Güdümlü yazmak ne demek dersek; belirlenen bir cümle veya konu üzerinden yola çıkılan bir yazım türüdür. Akış içerisinde kalmak önemlidir. Tamamen dil bilgisi kuralları içinde yazmaktır. Noktalama işaretleri önemlidir çünkü yanlış kullanılan işaretler cümlenin anlamını bozabilir. Yazı içerisinde zaman zaman çok aşırıya kaçmamak şartıyla devrik cümleler de kullanmak konuyu, duygu ve düşüncelerinizi anlatmada yazıyı daha etkili ve vurucu hale getirir. 

Tüm bu ön bilgilerden sonra iyi bir yazı nasıl yazılır adım adım şöyle anlatılabilinir:

Öncelikle yukarıda da yazdığım gibi giriş-gelişme-sonuç sıralaması her ne kadar bir klişe gibi algılansa da hangi tarz olursa olsun bir yazının omurgasını oluşturur. 

Giriş kısmında yazacağınız yazıyı niçin kaleme aldığınızı, bu konuyla ilgili insanlarda hangi boşluğu doldurmayı hedeflediğinizi ifade edin. Hangi alana ve profile hitap ettiğinizi ve okuyucuya ne gibi bir fayda veya içerik sunacağınızı özet olarak belirtin. Kısa, genel, dikkat çekici bir giriş yapmaya özen gösterin. Çünkü okuyucuyu yazınızın devamına taşıyacak kısım burasıdır. Abartısız ancak merak uyandıran bir giriş yaparak okuyucuyu burda yazıya bağlamalısınız. Giriş kısmında hemen “ben” diye başlayarak kendi görüşünüzü anlatmak yanıltıcı olur. Yazınıza atacağınız başlık da hem konuyu anlatmalı hem de özgün olmalıdır. Başlık bir yazının vitrinidir; bunu aklınızdan çıkarmayın…

Gelişme bölümünüzde artık yavaş yavaş kendi bakış açınızı, fikirlerinizi, konuya ilişkin değerlendirmelerinizi ortaya koymaya başlayabilirsiniz. Tüm kozunuzu oynayacağınız kısım burasıdır. Bu noktada da savunduğunuz düşüncelerle ilgili karşıtlıklardan veya benzerliklerden faydalanıp örneklendirmelere gitmeniz yerinde olacaktır. Gerek sizin fikrinizi destekleyen gerekse karşıt görüşlü fikirleri de kaynağı belli alıntılarla vermek yazınızın içeriğini zenginleştirir, besler. Örneklendirmeler oldukça önemlidir.

Ve yazınızın finaline geldiniz. Ne kadar iyi ve içerikli bir yazı yazmış olursanız olun kapanışı iyi bağlayamadığınız bir yazı akıllarda kalmayacaktır. 

Giriş kısmıyla sonuç kısmı bir bakıma paralel olmalıdır. Yazınızı sonlandırırken de tüm yazdıklarınızı bir paragraf da toplamak, konuyu özetle bağlamak yerinde olacaktır. Giriş bölümünde bir merak uyandırdınız, ne anlatmayı hedeflediğinizi özetlediniz. Sonuç bölümünde de tüm yazdıklarınızı yine özetlemelisiniz fakat farklı ifadelerle. Cümlelerinizin içeriği okuyucuyu bir noktaya taşıma amacı gütmeli. Bir bakıma kişi tüm yazınızı okumamış olsa bile sonuç bölümünü okuduğunda yazınızın ana fikrini görebilmeli, konunun içeriğini anlayabilmelidir. Okuyucuda konuya ilişkin bir intiba bırakmalısınız. Yazının başında giriş bölümünde “ben” diye başlayarak direkt kendi fikrinizi ifade etmemeniz gerektiği üzerinde durmuştum. Giriş bölümünde anlatım nasıl ki genelden özele şeklinde devam etmeliyse tam tersi olarak sonuç paragrafında ise özelden genele bir dil kullanmaya özen gösterin. Ve  tabii ki sonuç bölümünü kısa yazmaya gayret edin. 

Şöyle küçük bir örnekle belki yazdıklarımızı belirginleştirebiliriz. Diyelim ki online alışverişin avantajları ve dezavantajları üzerine bir yazı kaleme alacaksınız. Şu şekilde bir giriş yapabilirsiniz: 

Online alışveriş günümüzde giderek daha yaygın hale gelen bir alışveriş yöntemidir. Peki online alışverişin avantajları ve dezavantajları nelerdir, gelin beraber inceleyelim. 

(GİRİŞ)

Öncelikle ana konuyla ilgili kısa bir tanımlama yaptınız ve sonra soru sorarak bir merak uyandırdınız ve konuyu net olarak belirttiniz.

Online alışverişin birçok avantajı vardır. İlk olarak, online alışveriş yaparken, evden çıkmak zorunda kalmadan ihtiyacınız olan her şeyi satın alabilirsiniz. Ayrıca, online alışverişte fiyat karşılaştırması yapmak daha kolaydır ve indirimli ürünlere erişmek daha mümkündür. Bununla birlikte, online alışverişin bazı dezavantajları vardır. Örneğin, ürünlerin görüntüsüne güvenmek zorundasınız ve ürüne dokunamaz veya giyemezsiniz. Bu nedenle, ürünün kalitesi ve uygunluğu hakkında net bir fikir edinmek zor olabilir. Ayrıca, online alışverişte kargo bedeli ve iade konusunda maddi anlamda daha fazla bir ek bedelle karşılaşabilir ve zorluk yaşayabilirsiniz.

(GELİŞME)

Örneklendirmelerle iki durumu da bilgilendirici bir şekilde karşılaştırdınız. Okura her iki durumu da sundunuz ve onları da düşünme ve karşılaştırma değerlendirmesi yapmaya yönlendirdiniz.

Sonuç olarak, online alışverişin avantajları ve dezavantajları vardır. Online alışverişin kolaylığı ve erişilebilirliği, birçok kişi için büyük bir avantajdır. Ancak, online alışverişte alınacak önlemler ve riskler de vardır. İnsanların online alışveriş yaparken, ürünleri incelemek ve satıcının güvenilirliğini araştırmak gibi adımlar atmaları önemlidir.

(SONUÇ)

Sonuç paragrafınızda okur tüm yazınızı okumamış bile olsa ana konuyu çok net anlayabilmekte. Ana temalar üzerinde olumlu ve olumsuz karşılaştırma yaparak aynı zamanda konuya ilişkin uyarıcı önerilerle yazınızı toparladınız.

Konuyu bir örnekle daha pekiştirebiliriz:

Diyelim ki kırgınlıklar, duygular, sözler ve susmanın önemi üzerine bir yazı yazacaksınız. Aşağıdaki örnekle irdeleyelim:

SÖZLER DE KIRILIR (Başlık)

Yüzlerce cümlenin yan yana dizilse bile anlatamayacağı duygu geçişleri yaşarız bazen hayatta. Sözlükteki hiç bir kelimenin ifade edemeyeceği hisler, üzüntüler, hayal kırıklıkları… Tüm bu ruh halleri yaşamlarımızda insana dair gerçekliklerdir.  Hepimiz insanlarla diyaloğumuzda hem kıran, üzen hem de incinen taraf oluruz.

(GİRİŞ)

Bazen devrik cümlelerin yazıdaki ifadeyi daha güçlendirdiğinden bahsetmiştik. Bir deneme yazısı olan bu örnekteki gibi devrik bir cümleyle farklı bir başlangıç yapabilirsiniz. Yukarıdaki paragrafta hislerin insanlar üzerindeki etkisi ve gerçekliğiyle ilgili bir giriş yapmış oldunuz.

Öyle anlar vardır ki, kalbimizle beraber söyleyeceğimiz sözler de kırılır. İşte o noktada “susmak” en güzel konuşma şeklidir. Murathan Mungan’ın dediği gibi, “Söylenecek sözün çokluğu bazen insanı dilsiz bırakır, tıkanır kalırsınız. Haklılığın suskunluğu diğer suskunluklara benzemez.” Evet, bazen kendimizi anlatmaya kelimeler kifayetsiz kalır. Böyle durumlarda susmanın gücüne sığınmak gerekir diye düşünüyorum.

(GELİŞME)

Yazının gelişme kısmında kendi düşüncenizi “ben” diliyle belirttiniz ve sizin fikrinizi destekleyen, kaynağı belli bir alıntıyla da örneklendirdiniz. Ve düşüncenize  “susmak” diyerek bir çözüm de sundunuz. 

Her olayın bir galibi olmak zorunda değildir. Sessiz kalmak da bir yenilgi sayılmaz. Bazen hayat terazisinin haklı haksız kefelerini boş bırakmak gerekir. Hayatın iniş çıkışlarında, duygusal fırtınalarda, gelin siz siz olun, susmanın gücünü kendinize kalkan edinin. Sözlerinizi yormadan, kendinizi sessiz kalabilmenin asaletine bırakın.

(SONUÇ)

Gördüğünüz gibi sonuç bölümündeki paragraf tüm konuyu özetlemekte. Özelden genele bir anlatımla; yani yazan kişinin kendi fikir ve  önerisinden yola çıkarak genel okuyucuya bir tavsiye verip yönlendirmesiyle sonuçlanmaktadır. Bir okur bu yazının tamamını okumasa da son paragrafla konuya hakim olabilecektir.

****YAZMAK birçok iyileştirici unsuru içinde bulundurur. Duygusal dayanıklılık oluşturmak ve strese karşı bir kalkan görevi olsun diyorsanız ister deneme, ister makale, ister bir mektup, ister bir günlük olsun ne olduğu farketmez; daima bir şeyler karalamayı ihmal etmeyin. Yazmanın gücüne sığının.